ภาวะโลหิตจาง

anemie

ภาวะโลหิตจาง เป็นคำที่ใช้เรียกภาวะที่ร่างกายมีระดับของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงต่ำกว่าปกติ 
ฮีโมโกลบินเป็นโปรตีนที่ทำให้เม็ดเลือดมีสีแดง ทำหน้าที่นำพาออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย

การขาดเม็ดเลือดแดงทำให้เลือดในร่างกายไม่สามารถนำออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆได้อย่างเพียงพอ ซึ่งจะเป็นอันตรายต่อเนื้อเยื่อต่างๆตามมา




ภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยมะเร็ง

จากรายงานทราบว่าผู้ป่วยมะเร็งมากกว่าร้อยละ 50 มีภาวะโลหิตจาง สาเหตุใหญ่ๆของภาวะโลหิตจางได้แก่ การสูญเสียเลือด ภาวะการสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง และภาวะที่เม็ดเลือดแดงถูกทำลายเพิ่มขึ้น

นอกเหนือจากอาการอ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายแล้วยังมี อาการอื่นๆ ได้แก่ อาการทางระบบหัวใจและหลอดเลือด ระบบทางเดินอาหารและลำไส้ ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยรวมถึงการตอบสนองต่อการรักษามะเร็งด้วย

จากการศึกษาพบว่าภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยมะเร็งเกิดจากยาเคมีบำบัดที่ใช้ในการรักษามะเร็งโดยเฉพาะยาเคมีบำบัดกลุ่มพลาตินั่ม (platinum-based)

การรักษาภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยมะเร็ง

ภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยมะเร็งเคยถูกมองเป็นเรื่องเล็กจากแพทย์และไม่ได้ทำการรักษา แต่ปัจจุบัน ได้มีการคำนึงถึงความรุนแรงที่จะมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต เช่น อาการอ่อนเพลีย อาการซึมเศร้า (Depression) อาการคลื่นไส้ ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถปฏิบัติงานหรือเข้าสังคมได้ ภาวะโลหิตจางจึงกลายมาเป็นเรื่องสำคัญของผู้ป่วยมะเร็งที่ต้องให้การรักษา

สมัยก่อน การรักษาภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยมะเร็งจะใช้การให้เลือดเป็นหลัก แต่ร้อยละ 20 ของผู้ป่วยจะเกิดผลข้างเคียงค่อนข้างรุนแรงซึ่งบางรายอาจถึงขั้นเสียชีวิต ปัจจุบันมีการนำเอา Recombinant human erythropoietin (rh-EPO) เข้ามาใช้ในการรักษาภาวะโลหิตจาง เออริโธรพอยอิติน(erythropoietin)ทำหน้าที่กระตุ้นการสร้างเซลล์เม็ดเลือดแดงจากไขกระดูกและช่วยยืดชีวิตของเซลล์เม็ดเลือดแดง

ภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

ภาวะโลหิตจางเป็นอาการปกติที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังโดยพบมากถึงร้อยละ 90ของผู้ป่วย 

ภาวะนี้ ไม่ได้พบเพียงในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการฟอกไตเท่านั้น แต่ยังพบในผู้ป่วยระยะเริ่มแรกที่ยังไม่ถึงขั้นต้องฟอกไต ภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจะส่งผลระยะยาวต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด ทำให้เกิดความผิดปกติอีกด้วย

การรักษาภาวะโลหิตจางในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

จากการที่มีการพัฒนา Recombinant human erythropoietin (rh-EPO) เป็นยารักษาทำให้ภาวะโลหิตจางของ ผู้ป่วยดีขึ้น รวมทั้งภาวะทางด้านร่างกาย กล้ามเนื้อและกระดูก และส่งผลให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ในปัจจุบัน การรักษาด้วย rh-EPO ร่วมกับการให้ธาตุเหล็กเสริมเป็นการรักษามาตรฐานในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการฟอกไต ส่วนการรักษาผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังในระยะแรกที่ยังไม่ต้องฟอกไตก็มีความสำคัญมากเช่นกันเพื่อป้องกันอาการเสื่อมของระบบหัวใจและหลอดเลือด