โรคมะเร็งตับเป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดเป็นอันดับที่ 2 ในประเทศไทย มะเร็งชนิดนี้มีอุบัติการณ์สูงสุดในผู้ชายและมะเร็งเซลล์ตับ (hepatocellular carcinoma, HCC) เป็นโรคมะเร็งตับชนิดปฐมภูมิที่พบส่วนใหญ่

ในแต่ละปีมีผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคมะเร็งเซลล์ตับมากกว่า 750,000 รายทั่วโลก ซึ่งพบโรคระยะสุดท้ายบ่อยที่สุด

 

ปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งเซลล์ตับ

การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B Virus, HBV) เป็นสาเหตุหลักของโรคมะเร็งเซลล์ตับในประเทศไทยและประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออก
ในประเทศสหรัฐอเมริกาและบางประเทศในยุโรป มีอุบัติการณ์และจำนวนการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งตับเพิ่มขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

ในประเทศสหรัฐอเมริกา การเพิ่มขึ้นของมะเร็งชนิดนี้เร็วกว่าโรคมะเร็งชนิดอื่น ๆ โดยเพิ่มเป็นสองเท่านับตั้งแต่ช่วงกลางทศวรรษ 1980 ซึ่งสาเหตุหนึ่งเกิดจากการเพิ่มขึ้นของอาหารที่มีไขมันสูงและโรคอ้วนซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นทั่วโลก
 

ปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ รวมถึง

  • โรคตับอักเสบบีและซี     
  • อาหารที่มีไขมันสูงและโรคอ้วน
  • แอลกอฮอล์             
  • สารอะฟลาท็อกซิน (เชื้อราที่เป็นสารก่อมะเร็งที่พบในอาหารปนเปื้อน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในข้าว)
96

อาการแสดงและอาการ

โรคมะเร็งเซลล์ตับมักไม่แสดงอาการจนกว่าจะถึงระยะลุกลามของโรค แต่ในบางคนอาจมีอาการต่าง ๆ ดังนี้:

  • ปวดท้องหรืออาการกดเจ็บ
  • ฟกช้ำหรือเลือดออกง่าย
  • ท้องโต
  • น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
  • ดีซ่าน
9

การคัดกรองและการวินิจฉัย

โปรแกรมการเฝ้าระวังช่วยให้การรอดชีวิตดีขึ้น

ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคมะเร็งตับอาจได้รับการตรวจอัลตร้าซาวด์ที่มีความไวเพียงพอสำหรับการตรวจหาก้อนขนาดเล็กในตับหรือได้รับการตรวจเลือดเพื่อหาระดับโปรตีน (AFP)

หากสงสัยว่าเป็นโรคมะเร็งตับ จะทำการวินิจฉัยอื่น ๆ ได้แก่:

  • ซีทีสแกนบริเวณช่องท้อง
  • เอ็มอาร์ไอสแกนบริเวณช่องท้อง
  • การเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อจากตับ


 

ภาพรวมการรักษาในปัจจุบัน

การรักษาผู้ที่เป็นโรคมะเร็งตับทุกระยะมีอยู่อย่างจำกัดและยิ่งน้อยลงเมื่อได้รับการวินิจฉัยที่ระยะลุกลาม ความจริงแล้วผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคมะเร็งเซลล์ตับระยะลุกลามน้อยกว่า 50% จะมีชีวิตรอดนานกว่าหนึ่งปีหลังจากได้รับการวินิจฉัย

การรักษาที่มีในปัจจุบันสำหรับระยะของโรคที่แตกต่างกัน ได้แก่:

  • การผ่าตัดเพื่อนำก้อนมะเร็งออก                
  • การฉายรังสี
  • การปลูกถ่ายตับ                       
  • การให้ยาเคมีบําบัดผ่านทางสายสวน (Transarterial chemoembolization)
  • ยาเคมีบำบัด                  
  • ยาในกลุ่มยับยั้งเอนไซม์ไทโรซีนไคเนส  (Tyrosine kinase inhibitors)
  • ยาในกลุ่มยับยั้งจุดตรวจสอบภูมิคุ้มกัน (Immune checkpoint inhibitors) ซึ่งมุ่งเป้าไปที่โปรตีนพีดี-แอล1 (PD-L1) และพีดี-1 (PD-1)

 

มุมมองในอนาคตสำหรับผู้ที่เป็นโรคมะเร็งเซลล์ตับ แม้ว่าอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งเซลล์ตับที่สูง ผู้ที่เป็นโรคยังคงมีทางเลือกการรักษาน้อยและอัตราการรอดชีวิตต่ำยังอยู่ในระหว่างการศึกษาสำหรับผู้ที่เป็นโรคมะเร็งเซลล์ตับ

 

 

เอกสารอ้างอิง

1. WHO: Globocan 2018 – Liver cancer factsheet. [Internet; cited 2019 Dec 6] Available from: http://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/populations/764-thailand-fact-sheets.pdf
2. Llovet J, et al. Hepatocellular carcinoma. Nat Rev Dis Primers. 2016;2:16018.
3. Dimitroulis D et al. From diagnosis to treatment of hepatocellular carcinoma: An epidemic problem for both developed and developing world. World J Gastroenterol. 2017;23(29):5282-5294.
4. Yang JD, et al. A global view of hepatocellular carcinoma: trends, risk, prevention and management. Nature Reviews . 2019; 16:589-604
5. Tanaka M, et al. Hepatitis B and C Virus Infection and Hepatocellular Carcinoma in China: A Review ofEpidemiology and Control Measures. J Epidemiol. 2011;21(6):401-416.
6. Islami F, et al. Disparities in liver cancer occurrence in the United States by race / ethnicity and state. Ca CancerJ Clin. 2017;67:273–289.
7. Pimpin L, et al. Burden of liver disease in Europe: Epidemiology and analysis of risk factors to identify prevention policies.J Hepatol. 2018;69:718–735.
8. WHO – Obesity and overweight. [Internet; cited 2019 July 24] Available from:https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight.
9. Medline. [Internet; cited 2019 July 24]. Available from: https://medlineplus.gov/ency/article/000280.htm.
10. Giannini G, et al. Prognosis of untreated hepatocellular carcinoma. Hepatology. 2015;61(1):184-190.
11. Medscape. [Internet; cited 2019 July 24]. Available from: https://emedicine.medscape.com/article/369226-overview.
12. Marrero K, Kulik L, et al. Diagnosis, staging, and management of hepatocellular carcinoma: 2018 practice guidance by the American Association for the Study of Liver Diseases. Hepatology. 2018;68(2):723-750.
13. Wu Q, Qin S. Features and treatment options of Chinese hepatocellular Carcinoma. Chin Clin Oncol. 2013;2(4):38.
14. Okusaka T, Ikeda M. Immunotherapy for hepatocellular carcinoma: current status and future perspectives.

NPM-TH-0517-04-2020